GVB 900, Lijn 2, Hoofddorpplein, 1956

Foto: Cor van Mechelen

Home > Tram > Electrische tram > Serie > Serie 5 (881-900)

Gemeentevervoerbedrijf Amsterdam - Serie 881-900

Serie:
881-900
Type: Aanhangrijtuig
Bouwjaar: 1922
Fabrikant wagenbak:
Linke Hofmannwerke, Breslau(Deutschland)
Aantal: 20 stuks
Uitvoering: tweerichtingtram
Lengte: 8260 mm (inclusief stootbeugels)
Lengte:
7900 mm (exclusief stootbeugels)
Breedte:
2060 mm
Hoogte:
3090 mm
Radstand:
2750 mm
Wieldiameter:
770 mm
Ledig gewicht:
8.600 kg
Passagiersindeling:

24-26 (bij uitgeklapte 3-persoonsbankjes)
Passagiersindeling:

12-38 (bij ingeklapte 3-persoonsbankjes)
Nieuwprijs:
fl. 12.600,-





Eind 1919 was er een briefwisseling gestart tussen de Gemeentetram en diverse wagonfabrieken inzake de levering van een aantal aanhangrijtuigen van een geheel nieuw type, althans voor Amsterdam. Men overwoog de aankoop van bijwagens met een laagliggende middenvloer. Twee eindcompartimenten met verhoogde vloeren, voorzien van zitplaatsen, zouden worden verbonden dmv. een verlaagd uitgevoerd middenbalkon met een gemeenschappelijke in- en uitgang.
Linke Hofmann presenteerde een redelijk ontwerp, waarbij een keuze kon worden gemaakt uit een radstand van 3200 mm dan wel 2750 mm. Uiteindelijk koos de GTr voor de kleinere radstand en kon de aflevering in 1921 plaatsvinden.
De wagons hadden een nogal kubistische vorm. Niet alleen de vormgeving trok de aandacht, maar ook de zeer ongebruikelijke constructie. Doordat de wagens geen eindbalkons hadden, maar een groot middenbalkon, waren ze zeer gemakkelijk te betreden en te verlaten, omdat de instaphoogte nog lager was dan een trottoirband. Treeplanken ontbraken derhalve. Hierdoor werd de doorstroming van de wagens zeer vlot. In weze kan dit model beschouwd worden als de eerste lagevloertrams voor Amsterdam. Vanuit het middenbalkon kon men zich via enkele treden óf naar het linker compartiment begeven, waar roken was toegestaan, óf naar het rechter, waar een rookverbod gold. Juist die plezierige gemakkelijke instap en het je gezellig kunnen nestelen in een rookafdeling, maakten deze bijzondere wagens snel populair bij het publiek, warrbij eerstgenoemde factor wel in hoofdzaak de vrouwen aansprak en de tweede de onder alle omstandigheden graag doorrokende sigaren- en pijpliefhebbers. De wagens werden de "kleine Nougatblokken" genoemd. Kleine werden ze genoemd vanwege de in 1930 geleverde grotere variant(serie 931-950). De kleine middeninstappers kregen ook de bijnaam "vogelkooitjes". De conducteurs hadden er bepaald geen grote voorliefde voor, omdat de passagiers zowel vóór als achter op een verhoogd bordes zaten, zodat zij steeds maar treetje op en treetje af moesten stappen om hun kaartjes te verkopen. Beide serie middeninstappers staken qua. comfort erg gunstig af bij het overige trammaterieel: dwarsbanken in plaats van de wijd verbreide langsbanken.
De indeling bestond uit 2x 12 zitplaatsen(12 per compartiment) en 2x 8 staanplaatsen(8 per compartiment), vermeerderd met 10 staanplaatsen op het middenbalkon, waarmee het totale plaatsaanbod 50 bedroeg. Door het opklappen van vier 3-persoonsbankjes werd het plaatsaanbod gewijzigd in 2x 6 zitplaatsen, 2x 14 staanplaatsen en 10 staanplaatsen op het balkon, waarbij het theoretische totaal aantal op 50 bleef staan, maar in de praktijk meer mensen mee konden.
Het voorste deel was gereserveerd voor de niet-rokers en het achterste voor de wel-rokers. Daar de wagens tweerichting waren, gebruikte men twee los aan het plafond opgehangen bordjes "ROOKEN" en "NIET ROOKEN", die al naar gelang de rijrichting konden worden omgewisseld.

Vanaf april 1921 startten zij hun diensten op lijn 2, waarbij Union-motorwagens als trekkracht fungeerden. Vanaf maart 1931 werden de Unions als trekkracht vervangen door de stoeltjeswagens uit de reeks 301-320.

In 1931-1938 werd de serie blauw/grijs geschilderd en verloor daarmee hun donkerblauwe kleur met bruine houten zijschotten en siertekeningen aan de zijwand.

Vanaf juni 1942 werden enkele stellen 301+881 als aanvullende diensten ook ingezet op lijn 1(Hoofddorpplein-Stationsplein vv.).
De voorlopige stillegging van de tramdienst, zie ook hieronder, per 09-10-1944 betekende het voorlopig einde van de inzet van het materieel op lijn 2, die reed vanaf de Koninginneweg naar de De Ruyterkade(per 04-08-1921 tot het Stationsplein).

Wegens elektriciteitsgebrek tijdens de tweede wereldoorlog werd op 09-10-1944 de tramdienst in Amsterdam geheel gestaakt. Om het vervoer in Duitsland bij de trambedrijven aldaar rijdende te houden besloot de Duitse bezettingsmacht dat o.a. Nederland volgens "das Reichsleistungsgesetz" 20% van haar rollend materieel moest afstaan aan die voornoemde in nood verkerende Duitse trambedrijven.
Dit hield in, dat van de 20 wagens(reeks 881-900) er 4 moesten worden ingeleverd. De bijwagens 896-898 en 900 werden eind december 1944 in een schip geladen en getransporteerd naar Duitsland(de boot is op 4 of 5 januari 1945 vertrokken). Zij gingen op weg naar Bremen, Düsseldorf en Frankfurt am Main. Alle wagens verlieten in het begin van 1945 Amsterdam. Geen van de Amsterdamse gevorderde trams heeft in Duitsland gereden. Het merendeel kwam in zwaarbeschadigde Duitse tramremises terecht en enkele niet verder dan het spoorwegemplacement.

Na de oorlog werd de tramdienst in fases hervat en met behulp van de geallieerden werd een speurtocht op touw gezet om de gevorderde exemplaren terug te halen. In de periode 30-05 t/m 19-12-1946 kwamen alle wagens terug, waarbij enkele fors beschadigd bleken te zijn geraakt bij de oorlogshandelingen in Duitsland.
Alle wagens werden hersteld en kwamen in 1946-47 weer in dienst.

Doordat na de oorlog het lijnennet in etappen weer in dienst kwam, waarbij enkele lijnen zelfs niet meer werden gereactiveerd, betekende dit voor deze reeks een voorlopige inzet op andere lijnen op het tramnet. Zo kwamen zij vanaf 18-06-1945 te rijden op de geractiveerde lijn 1, met de reeks 301 als trekkracht. Zij reden hier tot december 1946. De indienststelling van lijn 17 per 23-01-1947 betekende dat enkele stellen 301+881 op deze lijn gingen rijden en tevens als extra's op lijn 13.
In maart 1947 schoven de stellen weer door naar lijn 1 terug, tevens als extra's op lijn 13.

Met de reactivering van lijn 2 per 14 april 1947 kwamen ze weer terug op hun vertrouwde stek en reden in formatie 301+881 diensten op lijn 2. Per 13-08-1948 ruilden de lijnen 1 en 2 van eindpunt en ging lijn 2 naar het Hoofddorpplein rijden en lijn 1 werd verlegd naar het Stadionplein. Hiermee kwam tevens een einde aan de inzet van dit materieel op lijn 2. De bijwagens schoven door naar lijn 5(Amstelstation-Centraal Station vv.) en reden in de basisdienst met de Utrechtenaren als trekkracht en in de aanvullende diensten met de Grootbordeswagens uit de reeks 236. Verder reden ze vanaf augustus 1948 t/m 21 maart 1949 als aanvullende stellen met een blauwe wagen als trekkracht op lijn 25(Rivierenlaan-Centraal Station vv.). In augustus 1948 reden ze verder als aanvulling in stel met de reeks 301 op lijn 7 en 13. In november 1948 verschenen ze tevens als aanvulling met lage AEG-ers in de dienst op lijn 4, zodat ze nu reden op lijn 4, 5 en 25.

In het najaar van 1949 werd gestart met de ombouw van de serie tot éénrichtingwagen, waarbij de handgrepen aan de blinde zijde en de contactdozen achterop verdwenen. Tevens werden ze toen van voren voorzien van een ingekorte koppeling. Tezamen met de van achter ingekorte 476-ers en af en toe de 356-ers werden ze als kortgekoppeld stel ingezet op de Leidsestraat-lijnen, waardoor op die manier 2 stellen op een brug pasten. Hierdoor verschenen vanaf oktober 1949 deze combinaties op lijn 1(Stadionplein-Centraal Station vv.). Doordat hun aantal door de ombouw snel afnam, verdwenen de kleine vogelkooitjes vanaf februari 1950 van lijn 5 en werden daar door hun grote broertjes uit de reeks 931 vervangen. Op lijn 4 waren ze al in november 1949 vervangen door de boldakkers.

In de periode mei/juni 1950 verhuisden de reeks 881 van lijn 1 naar lijn 2(Hoofddorpplein-Centraal Station vv.) terug en werden sinds november 1950 nog slechts sporadisch op lijn 1 ingezet, zoals bijvoorbeeld als voetbalextra's en reden daarmee weer op hun thuisbasis. Als trekkracht fungeerden de 476-ers in de basisdienst en de 356-ers bij gebrek aan rijvaardige 476-ers.

Tijdens voetbalwedstrijden in het Olympisch Stadion en het Ajax-Stadion werden de bijwagens regelamtig ingezet op extra stadiondiensten en waren vanaf 7 april 1947, toen lijn 6 en 23 weer als stadiontrams terug in de dienst kwamen, aan te treffen op de lijnen 1(met als trekkracht de reeks 476), lijn 6(met als trekkracht de blauwe wagens en soms ook de lage AEG-ers) in 1948/1949 en in 1955 met de reeks 356 en 476, lijn 9(in 1950 met de Utrechtenaren als trekkracht), lijn 16(met de reeks 476 in 1954/1955) en lijn 23(met de reeksen 236, 301 in 1947; met de reeks 476 in 1951; met de reeks 236 en 356 in 1952; met de reeks 236, 356 en 476 in 1953 en 1954).

Verder maakten de wagens 2 korte uitstapjes. In het weekend van 28 en 29 juli 1951 reden de stellen reeks 356+881 en 476+881 op lijn 13 en reed het materieel van lijn 13 op lijn 1 en 2. Verder reden op 22 mei 1952 enkele stellen als extra op lijn 11, die normaal met losse motorwagens werd bediend, waaronder de stellen 248+882 en 291+890.

Op 27-08-1955 hadden de 374 en 476 een onderlinge aanrijding , waarbij ook de bijwagens 882 en 900 forse schade opliepen. De 900 werd hersteld, maar voor de 882 betekende dit het einde en de wagen werd buiten dienst gesteld, waarna hij later ter opslag naar de remise Lekstraat werd overgebracht.

Begin 1956 werden de 885 en 894 terzijde gesteld en tezamen met de 882 werden ze in de periode 01 t/m 29-03-1956 gesloopt.

Op     -10-1956 had het stel 483+892 van lijn 2 een aanrijding. De politie nam het stel in beslag en pas na behandeling van de zaak op 08-01-1957 werd het stel vrijgegeven. Tot die tijd stond het verzegeld buiten dienst. Op 08-01-1957 kwam het stel weer in dienst op lijn 2.

Eind juni 1957 werden de 889, 893 en 899 buiten dienst gezet in de remise Lekstraat, waarna aansluitend de 881, 884, 887, 888, 892, 896, 897 en 900 in juli uit de dienst werden genomen, zodat op 30 juli 1957 nog slechts de 883, 886, 890, 891, 895 en 898 voor de dienst op lijn 2 beschikbaar waren.

In de eerste helft van augustus(tot 16 augustus) werden ook de 883 en 895 buiten dienst gesteld.

Op 13 september 1957 reed voor het laatst een combinatie 476/881 in de dienst op lijn 2. Die dag reden er 2 van die stellen. In de Havenstraat waren toen nog de 886, 890, 891, 895 en 898. Sinds eind juni 1957 werden de combinaties 356/881 al niet meer ingezet.

In de week van 16 september 1957 werden de 881, 888, 889, 892, 893, 897, 899 en 900 gesloopt op het terrein van de remise Nieuwe Achtergracht.

Op 25-09-1957 reden onverwachts de 886 en 891 op lijn 2 en de 890 en wederom de 891 op lijn 1, waarbij de 891 als vervanger fungeerde. Dit was ook meteen de allerlaatste inzet van dit materieel.

Op 07-10-1957 gingen de 886, 890 en 891 buiten dienst naar de remise Lekstraat en op 14 oktober door naar de remise Nieuwe Achtergracht.

In de week van 13 t/m 23-01-1958 werden de resterenden, de 883, 884, 886, 887, 890, 891, 895, 896 en 898, gesloopt op het terrein van de remise Nieuwe Achtergracht.

     DOOR DE DUITSE BEZETTINGSMACHT   Uit Duitsland Laatste Inzet
Wagennr.  In Dienst Op Lijn       Gevorderd op   Gevorderd naar  Gerepatrieerd Herindienst op Buiten Dienst     Op Lijn    Afvoer op Afvoer naar
      881      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -     -1957           2       -09-1957 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      882      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---   27-08-1955           2       -03-1956 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      883      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -09-1957           2       -01-1958 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      884      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -09-1957           2       -01-1958 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      885      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -     -1956           2       -03-1956 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      886      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---   25-09-1957           2       -01-1958 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      887      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -09-1957           2       -01-1958 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      888      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -07-1957           2       -09-1957 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      889      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -06-1957           2       -09-1957 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      890      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---   25-09-1957           1       -01-1958 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      891      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---   25-09-1957           1       -01-1958 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      892      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -07-1957           2       -09-1957 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      893      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -06-1957           2       -09-1957 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      894      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -     -1956           2       -03-1956 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      895      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -09-1957           2       -01-1958 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      896      -    -1921       2        26-12-1944    Frankfurt am Main      10-06-1946        -    -1946         -09-1957           2       -01-1958 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      897      -    -1921       2        26-12-1944         Düsseldorf      19-12-1946        -    -1947         -07-1957           2       -09-1957 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      898      -    -1921       2        30-12-1944         Düsseldorf      19-12-1946        -    -1947         -09-1957           2       -01-1958 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      899      -    -1921       2                ---                 --              ---          ---         -06-1957           2       -09-1957 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"
      900      -    -1921       2        30-12-1944           Bremen      30-05-1946        -    -1946         -07-1957           2       -09-1957 "gesloopt op remiseterrein Nieuwe Achtergracht"









                 






Traminfo.nl © 2003-2015 | Contact  | Colofon | Disclaimer | Links