GVB 4948 naast 815, Remise havenstraat, 20 juli 2008
Foto: René van Lier

Home > Tram > Electrische tram > Serie > Serie 39 (4941, 4947, 4948)

Gemeentevervoerbedrijf Amsterdam -
Rijtuigen 4941, 4947
& 4948

Serie:
4941, 4947 & 4948
Type: Geleed Electrisch Motorrijtuig
Aantal: 3 Stuks
Bouwjaar: 1984, 1990 resp. 1991
In Dienst: 2008
Fabrikant:
Bombardier-Rotax (voorheen Lohnerwerke GmbH),
Wien-Floridsdorf, Oostenrijk
Typenummer: E6
Uitvoering: tweerichtingtram
Truckstellen: 3 stuks
Wagenbakken: 2 stuks
Motortype: WD 785 VS (750 Volt)
Maximum snelheid:
65 km/uur
Sturing motoren:
Kompaktschaltwerk KSW 76 van Kiepe
Schakelkast:
nokkenschakelkast met 24 rijstellingen
(incl. 3 shuntstellingen) en 21 remstellingen
Asvolgorde:
B'B'
Lengte:
19700 mm
Breedte:
2305 mm
Hoogte:

Radstand:
1800 mm
Ledig Gewicht :
28.000 kg
Motorvermogen:
2 x 190 kW
Wieldiameter:
690 mm
Breedte enkele deuren:
660 mm
Breedte dubbele deuren:
1320 mm
Deurtype:
DüWag-vouwdeuren
Acceleratie:
1 m/s2
Maximale Vertraging:
2,7 m/s2
Passagiersindeling:
31-72


De dienst op de Stadtbahn in Wenen, Oostenrijk, ging in 1924 over van de Oostenrijkse Bundesbahn naar de stad Wenen, waarbij de exploitatie in handen kwam van de "Gemeinde Wien - städtische Straßenbahnen". Na electrificering van de drie lijnen, de Wientallinie, de Donaukanallinie en de Gürtellinie, die sinds 1925 in dienst kwamen. De Bundesbahn had de lijnen afgestoten omdat ze er niet meer in wilden investeren. Ook de stad, die een huuroverenkomst voor 30 jaar had ontvangen, die na 10 jaar éénzijdig opgezegd kon worden, wilde niet te veel investeren en legde dus eindlussen aan op de eindpunten. Het materieel dat hiervoor aangesahft werd, waren zodanig uitgevoerd, dat deze ook op het stadsnet zonder problemen ingezet konden worden. De motorwagens type N en bijwagens type n waren voorzien van pneumatische remmen en een meervoudige besturing en bleven bijna 40 jaar in bedrijf.
Hoewel de stad Wenen al halverwege de jaren "50 de spoorlijnen in eigendom kregen, werd besloten om nog geen nieuw materieel aan te schaffen, maar een vernieuwde reeks N1/N2 te bouwen, waarbij diverse onderdelen van de oude reeks N en n werden hergebruikt.
In weze was het nieuwbouw, maar officieel dus verbouw. De tramstellen kregen nieuwe stalen wagenbakken, maar bleven wel tweeassig met een maximale snelheid van 40 km/uur. Ze reden in verschillende formaties, die varieerden van driewagensets N1 - N2 - N1 tot negenwagensets N1 - N2 - N2 - N2 - N1 - N2 - N2 - N2 - N1 . Deze sets waren in gebruik tot 1983 .

Medio jaren "70 werd besloten om de inmiddels bejaarde tweeassige Stadtbahn-sets te gaan vervangen door nieuw materieel. Tussen 1979 en 1984, meet een nalevering in 1990, stroomde een nieuwe reeks dubbelgelede tramrijtuigen in van het type E6(motorwagens) en c6(bijwagens). Het model, was in veel opzichten gelijk aan de E2-reeks, die op het stadsnet recent zijn intrede had gedaan en een ontwerp van DüWag, dat in licentie in Oostenrijk werd gebouwd en wederom een fors tramkarakter vertoonde. De eerste wagen, de 4901, werd afgeleverd op 04-07-1979. De lesritten begonnen op 15-09-1980 en de eerste inzet, gezamenlijk met de bijbehorende
c6-gelede bijwagens, begon op die Gürtellinie op 29-11-1980. Oorspronkelijk reden de treinen in de formatie E6 - c6 - E6 - c6 - E6 in de dienst, dan wel in de verkorte driedelige vorm E6 - c6 - E6. In 1989 werd de Gürtellinie(de twee andere lijnen waren inmiddels omgebouwd tot echte metrolijnen) opgenomen in het metronet als lijn U6, maar behield zijn tramkarakter. Hierbij werd echter wel de treinformatie gewijzigd tot de combinatie E6 - c6 - c6 - E6, hetgeen qua. capaciteit wel tot menige problemen zou zorgen.
De obergebleven Gürtellinie, die als lijn G en GD tot 1989 dienst deed, werd in 1989 als U6 doorgetrokken naar Philadelphiabrücke, waarmee het passagiersaanbod verder toenam en men besloot daarvoor nieuw materieel te bestellen. Een latere verlening volgde in 1995 naar Siebenhirten. Bij BWS (Bombardier Wien) werd een nieuwe 2,65 meter brede dubbelgelede lagevloertram ontwikkeld, die in treinschakeling konden rijden, waarmee de capaciteitsproblemen ondervangen konden worden. Om deze bredere wagens te kunnen inzetten moesten de perrons worden aangepast, waardoor de E6 en c6-wagens van uitgebouwde tredeplanken moesten worden voorzien om de ontstane afstand tussen deze smallere wagens en de verbouwde perrons te kunnen overbruggen. Het nieuwe materieel van het type T kwam in 1994 in gebruik. De eerste inzet was op 06-02-1994. In eerste instantie werden deze tussen de bestaande E6/c6-sets geplaatst, zodat de samenstelling nu E6 - c6 - T - c6 - E6 werd, waarmee de capaciteit fors werd vergroot. Op de stille uren werden vanaf 07-02-1994 ook combinaties bestaande uit E6 - c6 - T ingezet, maar dit verdween al weer na enkele maanden. Naarmate er meer wagens instroomden konden ook stammen bestaande uit 4 gekoppelde T-achtassers worden ingezet. Hiermee werd dan in elke dienst een lagevloer gegarandeerd. De dienst met de nieuwe T-wagens beviel zo goed, dat werd besloten om de E6- en c6-wagens vervroegd te vervangen door een vervolgreeks van de serie T, waarmee de eenheid op de lijn weer terugkeerde en de capaciteit nog iets kon worden vergroot. Tevens kon daarmee de maximum snelheid uiteindelijk worden opgeschroefd naar 80 km/uur. De vele storingen, die veroorzaakt werden door de combinatie tussen de oudere geledes en de moderne lagevloerwagens, waren mede oorzaak om de oudere geledes vervroegd uit de dienst te nemen.

In 2008 gingen de gedeeltelijk slechts zestien jaar oude E6/c6-tramrijtuigen buiten dienst en zij reden voor het laatst op de Weense Stadtbahn op 23-12-2008. De wagens werden aansluitend verkocht naar een tweetal bedrijven in het buitenland. Allereerst kocht de stadstram MPK in het Poolse Kraków, waar de wagens ingrijpend werden verbouwd. De E6-motorwagens kregen daar een gemoderniseerde voorkant en achterkant, werden tot éénrichtingwagen verbouwd en met behulp van allerlei onderdelen van de
c6-bijwagens werd dan een lagevloer middenbak geconstrueerd, zodat één E6/c6-setje dan werd omgebouwd tot één dubbelgelede achtasser met lagevloermiddenbak. Een ander deel werd verkocht aan de Sneltram Utrecht-Nieuwegein in Nederland, waar de wagens zijn aangepast om in de combinatie E6 - c6 - E6 de dienst te onderhouden op spitslijn 260 van Utrecht Centraal Station naar Nieuwegein Zuid als sneldienst, waarbij slechts op een aantal halten gestopt wordt. Van deze setjes zijn diverse wagens in dienst gekomen.
Een deel is inmiddels, deels na korte dienst, deels zonder inzet, alsnog doorverkocht naar het Poolse Kraków, waar ze eveneens in het eerder genoemde verbouwingsproces zullen worden gebruikt. In de eerste helft van 2014 reden de Weners in Utrecht voor het laatst en werden aansluitend eveneens verkocht naar Kraków in Polen.

In 2008 vond in Amsterdam groot onderhoud plaats in de metrotunnel van de Oostwestlijn tussen het Amstelstation en Centraal Station, waardoor de metrolijnen 53 en 54 werden ingekort tot Amstelstation met aansluitende pendelbusdienst en lijn 51 tot Spaklerweg. Hierdoor bleef tramlijn 5 de gehele zomer met een hoge frequentie rijden, waardoor het GVB vreesde dat dit voor capaciteitsproblemen en materieelproblemen zou zorgen op deze tramlijn tussen Amstelveen en Centraal Station, omdat er meer wagens moesten worden ingezet en er een verwachte grote passagiersverschuiving zou zijn van metrolijn 51 naar tramlijn 5.
Hierdoor werd besloten om 3 van de voor Utrecht bestemde E6-gelede tramrijtuigen tijdelijk te huren voor de aanvullende diensten op lijn 5.

De trams, die enkelgeleed zijn uitgevoerd, waren voorzien van een stalen wagenbak met drie draaistellen, waarbij in de beide buitenste draaistellen een motor was aangebracht en het middelste draaistel, in de vorm van een Jakobs-draaistel, betrof een loopdraaistel.
De wagens waren verder in het inietrieur voorzien van een afgesloten cabine met losse handrem, die door de bestuurder vastgezet en gelost moest worden. De verlichting van de wagen werd met 220 Volt wisselstroom bediend, hetgeen via een omvormer van de bovenleiding gegenereerd werd. Het interieur met 31 zitplaatsen bestond uit dwars- en langsbanken en de stoelen waren voorzien van houten zittingen. Verder waren de wagens voorzien van een zgn. "Dämmerungsschalter". Deze dimschakelaar schakelt zelf de binnenverlichting in en uit, al naar gelang de lichtsituatie buiten op straat of in de tunnel. Tevens waren de trams uiteraard voorzien van railremmen. Op de filmkast waren stickers aangebracht met de beide bestemmingen en het lijnnummer 5 met bijbehorende lijnkleur.

Op 10-06-2008 werd de eerste wagen afgeleverd vanuit Wenen aan Amsterdam en aansluitend startten de instructieritten voor het vaste rijdend personeel van lijn 5. Tevens kregen de inhuurbestuurders van de Museumtramlijn Amsterdam, die af en toe bij groot gebrek aan rijdend personeel inspringen tbv. de clubkas. De andere 2 wagens werden één resp. twee weken later in juni afgeleverd.

Omdat de uitstekende tredeplanken voor conflicten zorgden met de perrons van lijn 51 werden deze aangepast, waarmee echter weer de afstand tussen het perron van lijn 5 en de wagenbak op het Amstelveennet te groot werd, zodat uiteindelijk besloten werd om de wagens toch niet in dienst te stellen. De wagens stonden dan ook de gehele periode in de remise Havenstraat afgesteld en werden na de zomer alsnog overgebracht naar hun uiteindelijke eigenaar Connexxion voor de Sneltram Utrecht.

Op 03-08-2008 werd met rijtuig 4941 een kleine rondrit voor enkele Weense tramvrienden door de stad gehouden, waarna de wagen bij de Museumtramlijn Amsterdam de verdere middag tentoongesteld stond voor het museumpubliek.

In september 2008 werden de wagens overgebracht naar Nieuwegein zonder enige inzet in de passagiersdienst.

Afgeleverd Bij GVB Bij GVB
Wagennr. Bouwjaar in Wenen Aflevering In Dienst Op Dienst Zit/Staanplaatsen Gewicht Laatste inzet Op Dienst Afvoerdatum Afvoer naar
4941 1984 27-08-1984 24-06-2008 niet in dienst --- 31-72 28.000 kg niet in dienst --- ..-..-2008 Connexxion, Nieuwegein(nr. 4941)
4947 1990 28-12-1990 18-06-2008 niet in dienst --- 31-72 28.000 kg niet in dienst --- ..-..-2008 Connexxion, Nieuwegein(nr. 4947)
4948 1990 07-03-1991 10-06-2008 niet in dienst --- ..-... 28.000 kg niet in dienst --- ..-..-2008 Connexxion, Nieuwegein(nr. 4948)









                 






Traminfo.nl © 2003-2015 | Contact  | Colofon | Disclaimer | Links