GVB 657, Lijn 9, Middenweg, 30 augustus 1969
Foto: J.F. Bromley(verzameling Tim Castricum)

Home > Tram > Electrische tram > Serie > Serie 20 (653-669)

Gemeentevervoerbedrijf Amsterdam - Serie 653-669

Serie:
653-669
Type: Geleed Elektrisch Motorrijtuig
GVB-Typenummer: 5G
Bouwjaar: 1964
Fabrikant: Werkspoor, Utrecht
Elektrische uitrusting: SSW, Nürnberg, Duitsland
Aantal: 17 stuks
Uitvoering: éénrichtingtram
Truckstellen: 4 truckstellen
Wagenbakken:
3 stuks
Motoren:
4 x 50 kW in het voorste en achterste draaistel
Elektrische remmen:
op alle truckstellen telkens 2 stuks
Maximale snelheid:
50 km/uur
Breedte:
2350 mm
Totale Lengte:
23500 mm
Lengte A-bak:
9000 mm
Lengte B-bak:
9100 mm
Lengte C-bak:
5400 mm
Hoogte:
3104 mm
Radstand:
1750 mm
Wieldiameter:
668 mm
Breedte deuropening:
700 mm (deuren 1, 2, 3 en 5)
Breedte deuropening:
700 mm (deuren 4A en 4B)
Vloerhoogte:
840 mm
Afstand Hart op Hart Draaistellen:
5700 mm (voor- cq. achterbak - torens)
Afstand Hart op Hart Draaistellen:
5400 mm (middenbak - torens)
Gewicht:
28.200 kg
Motorvermogen:
200 kW(4 x 50 kW)
Passagiersindeling:
56-153
Nieuwprijs Werkspoor-deel:
fl. 237.610,-
Nieuwprijs Siemens-deel: fl. 111.200,-
Totale Nieuwprijs: fl. 348.810,-


De firma Beijnes in Beverwijk had zo rond 1960 grote moeite de orderportefeuille gevuld te houden. Daarom sloot het bedrijf zich aan bij de Verenigde Machinefabrieken(VMF), waarvan ook Stork, Heemaf en Werkspoor in Utrecht deel uitmaakten. In de loop van 1962 besloot de VMF echter tot een sanering, waarbij het bedrijf in Beverwijk werd gesloten. Hierdoor konden de wagens 653-669 niet meer bij Beijnes worden gebouwd, maar nam Werkspoor in Utrecht de order over. De trams die door Werkspoor werden gebouwd, waren op een aantal punten verbeterd. De draaistellen, die door de firma nu zelf werden vervaardigd, werden voorzien van rubber veren(de zogenaamde "Megi-blokken") die de constructeurs van Werkspoor hadden gezien bij DüWag, waarmee contact was in verband met de nieuwe trams voor Rotterdam. Ook de oplegging van de bakken op die draaistellen was veranderd en leek nu veel meer op de constructie die voor de NS werd gebruikt. Deze wijzigingen gaven zoveel vermindering van de onderhoudskosten dat ze uiteindelijk bij alle 160 trams zijn ingebouwd. Vooral in het begin reden de Werkspoor-wagens veel geruislozer dan hun voorgangers. Dit was het voordeel van de rubber veren, maar later, toen deze veren door veroudering stugger waren geworden, verdween dit effect.

Net als de serie 4G waren de wagens 10 centimeter breder en ook iets langer dan de reeksen 1-3G. Omdat de wagens wat breder waren werd ook het aantal staanplaatsen wat groter. In tegenstelling tot de reeks 4G, waren de wagens in de gehele tram, dus ook in de A- en B-bak voorzien van dubbele banken aan de blinde zijde. Hierdoor was de totale capaciteit nu 209 passagiers. De berekening van het aantal staanplaatsen was nogal theoretisch. Er werd uitgegaan van zeven passagiers per m2 vloeroppervlak. Deze berekening kwam uit de keuringvoorschriften voor autobussen en werd, uitgaande van een gewicht van 70 kg per passagier, gebruikt om de wieldruk te bepalen. Later werd voor statistieken met vier of ook wel 4,5 passagiers per m2 gerekend. Alleen de vloer in het gangpad en de opvangruimte werd meegenomen. Door de grotere breedte moesten alle bogen in de stad worden nagemeten en moesten hier en daar sporen verder uit elkaar worden gelegd. Dit heeft vrij lang geduurd. Er waren kaarten in omloop met daarop aangegeven waar de bredere trams mochten rijden. In de cabine was ook een bordje bevestigd waarop de bestuurder kon lezen dat de tram tien centimeter breder was. De Leidsestraat was tot 1971 verboden gebied voor dubbelgelede trams. De lijnen 1 en 2 werden als laatste aangepast aan de bredere trams.

De wagens hadden, in plaats van een directe schakeling via een servomotor en een nokkenschakelkast, een elektromagnetische stuurstroomschakeling. De reden hiervoor was dat men later een elektronische besturing wilde inbouwen en tevens de wagens hierdoor geschikt waren om eventueel in gekoppelde eenheden zouden kunnen dienstdoen, hetgeen nooit is uitgevoerd. Uiterlijk vielen de wagens op omdat de dakweerstanden zowel op het voorste als op het achterste gedeelte waren geplaatst.

Op 22, 23 en 24 februari 1964 werden de bakken van de eerste wagen van deze serie afgeleverd. De oplegger kwam nu uit Utrecht en ging naar de remise Lekstraat aan de Amsteldijkzijde. Daardoor was de route door de stad korter. Ook was er in de Centrale Werkplaats op dat moment onvoldoende ruimte. Personeel van Werkspoor zette de tram met behulp van vijzels in elkaar, waarna door Siemens alle kabels werden aangesloten. De tram werd vervolgens door de afdeling Eindcontrole van het GVB doorgemeten en reed daarna op eigen kracht naar de Tollensstraat voor de afnameproefrit. Bij deze proefrit werd achter de tram een klein karretje gekoppeld, met één as met kleine wielen en groot rood bord met de tekst "Afstand Houden Remproeven". Aan de as was een snelheidsmeter gekoppeld.
In de tram kon de snelheid en de afgelegde weg worden afgelezen. Op het moment dat de bestuurder riep: "Remmen...ja" en bij het woord "ja" begon met remmen, las de chef van de Technische Binnendienst de snelheid af en drukte op een knop om de teller van de afgelegde weg op nul te zetten. Zodra de tram stilstond, kon hij de gemiddelde remvertraging berekenen uit de beginsnelheid en de remweg. Deze methode was niet erg nauwkeurig, zodat elke soort remming(elektrisch remmen, elektrisch met zand, elektrisch met zand en railremmen, alleen railremmen en alleen de handrem) meermalen moest worden uitgevoerd. De bestuurder was bijna altijd dezelfde: de chef van de Grote Revisie. Een andere bestuurder, die wat eerder of later "ja" riep, had een grote invloed op de meetresultaten.

De serie begon haar loopbaan in de remise Havenstraat op lijn 17 en al snel waren de wagens aan te treffen op de lijnen 13, 16(avonduren) en 24. Later kwamen de wagens ook in de remise Lekstraat te rijden en waren de wagens op alle lijnen te vinden. De laatste decennia reden de wagens juist overwegend vanuit de remise Lekstraat en waren de hier aanwezige lijnen het inzetterrein van deze wagens.

Begin 1967 werden de 660, 663 en 667 ingericht voor inductieve wisselbediening. De betreffende 3 wissels in het Weteringcircuit werden met ingang van 24-01-1967 door middel van inductieve overdracht bediend.
Op de wagen was hiertoe een schakelaar naast de snelheidsmeter aangebracht. In de cabine werd een bordje aangebracht met de tekst "Let op inductieve wisselbediening Weteringplantsoen".

Op 23-08-1967 had de 658/10 in de Borneostraat bij de Delistraat een zware aanrijding met een truck met oplegger en kwam 40 meter verder uit de rails tot stilstand tegen 2 geparkeerde auto's en een lichtmast. Het ongeval ontstond doordat de truck de tram geen voorrang verleende. De zwaar beschadigde 658 kwam na herstel in de CW in oktober 1967 weer in dienst.

In de avond van 14-12-1968 werd de 658/10 in de van Limburg Stirumstraat bij een aanrijding met een personenauto uit de rails gedrukt en kwam tot stilstand in de gevel van een herenmode-zaak van de firma Hazenberg. Omdat men het verstandiger vond de gevel eerst te stutten, duurde het hersporen en opruimen van de ravage tot 2 uur 's-nachts. De kop van de 658 werd zwaar beschadigd en de wagen moest voor herstel naar de CW. Bij het herstel kreeg hij gelijk de nieuwe witte standaardcijfers(type C4), een kleine handrem met pomp(hendel) op het dashboard ter vervanging van de drukknop en een grote revisie. Op 07-06-1969 kwam hij weer in dienst.

Een harde windstoot deed op 04-04-1969 de neus van een boom bezwijken en wel vlak voor de aanstormende 665/7. Het voorval vond plaats in de Sarphatistraat, ter hoogte van de Huddestraat, en zorgde voor een stremming van geruime tijd. Het dak van de 665 werd licht beschadigd en de filmkast werd vernield. Na herstel in de CW kwam de wagen op 22-05-1969 weer in dienst.

In 1968-1969 werd de rest van de serie voorzien van inductieve wisselbediening.

Op 01-12-1969 werd de 653 als eerste van deze serie binnengenomen voor ombouw tot Eénmanwagen(EMW), gelijktijdig met een grote revisie(revisie-4). Hierbij werd de conducteurzetel werd verwijderd en op die plaats werden 2 éénpersoonsbankjes geplaatst tegenover elkaar, waarvan de achterste achteruitrijdend was. Aan de blinde zijde werden 2 tweepersoonsbankjes geplaatst, waarvan de voorste achteruitrijdend was. Het dashboard werd geheel gewijzigd in de cabine. Tussen deur 4A en 4B werd aan de buitenzijde een knop geplaatst, waarmee de deuren geopend konden worden, nadat deze door de bestuurder waren ontgrendeld. Bij de deuren 2, 3 en 5 waren in de wagen eveneens deurknoppen geplaatst om de passagiers daar te kunnen laten uitstappen. De deuren 1 en 4 waren nu de instapdeuren geworden en ter herkenning voor de reizigers waren deze aan de buitenzijde voorzien van groene ballen(in stickervorm) en de uitstapdeuren 2, 5 en 3 hadden aan de buitenzijde rode kruizen. De trams werden tevens voorzien van deurbeveiliging en een buitenspiegel bij de bestuurderscabine ter bate van de bestuurder. De houder van het dienstwagenbordje op het achterbalkon verdween en in de cabine verhuisde deze van linksvoor naar het midden. De wagenbestuurders beschikten over losse coupons, dagkaarten en correctiekaartjes, een stempel en een betaaltafeltje, waarin een aantal gaten voor de verschillende geldstukken zaten en bovendien een microfoon, waarmee de halten konden worden afgeroepen. Bij de bestuurder mocht men instappen met een abonnement of weekkaart, alsmede om een vervoerbewijs te kopen. De drukknop bij de voordeur(ten behoeve van de bestuurder) werd van een klepje voorzien, daar enkele passagiers meenden dat deze er ter hunner behoefte was aangebracht. Op het achterbalkon bevonden zich 2 gele ontwaarders, waar de passagiers hun kaartje konden afstempelen.
De ombouw van de wagens vond plaats resp.: in december 1969: 653; de rest in 1970 en wel: in februari: 654-658; in maart: 659-664 en in april: 665-669. Op 15 en 16-04-1970 reed de 668 proefritten met in de filmkast "100-ste EMW".

In februari 1970 werden er op de 655, in samenwerking met de P.T.T., proefnemingen gehouden met een nieuwe type antenne ten behoeve van de trammobilofoon. De resultaten waren bevredigend, hoewel de antenne niet ideaal was. In juni 1970 werden daarom de proeven met de 655 herhaald, echter nu met een tweede type antenne, de Granger - G 8101 A. Deze proef slaagde voortreffelijk, waarop besloten werd dit type voor de mobilofoon in te voeren. In juli 1970 werd de antenne weer verwijderd.

Op 30-06-1970 botste op de kruising Vrijheidslaan/Rijnstraat een uit de van Woustraat komende en linksaf slaande vrachtwagen frontaal op de eveneens linksaf slaande 667/25(richting CS). De tram liep hierbij flinke schade op en werd hersteld in de CW.

Op 20-08-1971 werd bij een grote revisie de 663 voorzien van een ander type deuren in deur 4B. Het model bleef gelijk met veel langere ramen als proef voor nieuw te leveren trams.

In 1971 werd de serie voorzien van een mobilofooninstallatie, tw.: in april: 654(bij revisie-4); tussen mei en augustus: 653, 655, 660 en tussen september en november: 656, 657(oktober), 658, 659 en 661-669.

In 1971 kregen de 654-664 bij een revisie-4 een handrem met pomp(hendel) aangebracht(653 had deze reeds in 1969 gehad) en voorts werden de 653-657 en 661-663 voorzien van witte standaardcijfers(type C4). Daarnaast werden de ramen met klapramen aan de blinde zijde vervangen door grote ruiten uit één stuk (de zgn. doorgetrokken ruiten) en kreeg de 668 een elektrische bel op het dak naast de filmkast aangebracht.

In april 1972 kreeg de 663 zijn normale deuren in deur 4B weer terug.

Op 29-06-1972 kwam de 660 op lijn 25 in dienst als telwagen en bij deze wagen werden alle deuren uitgevoerd als de proefdeuren waarmee de 663 een klein jaar reed, dus met langwerpige ruiten erin ten behoevevan de in 1974 af te leveren serie 8G. De wagen heeft deze gewijzigde deuren behouden tot zijn afvoer.

In 1972 kregen de 659, 660, 664 en 665(achterop) witte standaardcijfers(type C4) en kregen de 659-661 en 664 doorgetrokken ruiten aan de blinde zijde.

Op 08-10-1973 reed op de Prins Hendrikkade de 887/4(richting Europaplein) achterop de afremmende 654/24. De kop van de 887 werd fiks beschadigd, terwijl de achterkant van de 654 flinke schade opliep. In de nacht van 15 op 16-10-1973 werd de 654 voor herstel naar de CW overgebracht. Op 13-11-1973 verliet hij de CW en kwam in dienst.

In verband met de oliecrisis werd de behoefte aan ruimte voor passagiers groter. Hiertoe werd bij de 654 op 12-12-1973 de stoeltjes aan de deurzijde verwijderd en werd een stang langs de ramen aangebracht, om het vervoer op de autoloze zondagen te kunnen opvangen.

In 1973 kregen de 654-664 automaatballen voorop. In 1974 verdwenen de stickers weer.

In 1973 kregen 5 wagens een grote revisie. Hierbij kregen zij een handrem met pomp(handle) ter vervanging van de drukknop en werden in de nieuwe gele huisstijlkleur geschilderd. De 669 werd nog geel/grijs geschilderd, zoals de elektronen, die op lijn 1 dienstdeden. Hierna werd overgestapt op een geel/bruine huisstijlkleur, zodat de wagens 665-668 deze kleurstelling aannamen. Behandeld werden resp.: in april: 669; in mei: 668; om juni: 666; in september: 667 en in oktober: de 665.

In maart 1974 werd de 658 bij een tussenrevisie(revisie-2) geel/bruin geschilderd en werd tevens voorzien van een elektrische dakbel.

Op 04-07-1974 kreeg de 654 zijn verdwenen enkele stoeltjes weer teruggeplaatst.

Begin 1974 werd begonnen met het aanbrengen van kaartverkoopautomaten(5 in getal) achterin de wagens aan de blinde zijde van het achterbalkon. Met de invoering van het zone-tarief in 1977 zouden ze verdwijnen.

Op 27-09-1974 vond in de vroege uurtjes op het Frederiksplein een botsing plaats tussen 2 op weg naar de remise zijnde trams(na de dienst op 26-09-1974) van lijn 3. De 657 botste achterop de 652. Zowel de achterkant van de 652 als de kop van de 657 werden zwaar beschadigd. Op 06-10-1974 ging de 657 naar de CW voor herstel. Op 08-10-1974 werd de B-bak ontkoppeld en de 652AC werd met de 657B geformeerd tot één tram. Beide wagens waren stuurstroomwagens, maar stamden wel uit 2 verschillende series en het interieur toonde ook een vreemde aanblik aan de blinde zijde, omdat er in de A-bak enkele stoeltjes stonden, de C-bak universeel was(dubbele banken) en de B-bak ook tweepersoonsbankjes bezat. De wagen verliet in die vorm als 652 de CW en kwam in dienst. De overige bakken stonden voor herstel in de CW. Op 18-11-1974 werden de B-bakken teruggeruild, waarmee een eind kwam aan deze unieke wagen 652. Na herstel van de 657 kwam deze op 20-12-1974 uit de CW en kwam op 23-12-1974 weer in dienst op lijn 3.

Op 19-03-1975 botste in de van Woustraat de 659/7 in volle vaart op een plotseling remmende vrachtauto. De voorzijde, alsmede de eerste truck, werden flink beschadigd. Van 29-06 t/m 11-07-1975 stond de tram voor herstel in de CW en kwam op 13-07-1975 weer in dienst op lijn 3.

In de periode 1975-197   werden de vergeelde trams voorzien van het wagennummer boven de koplamp in plaats van rechtsvoor op de kop tussen de 2 strips,tw.:
    658: 06-11-1976(lijn 4) bij revisie-3               666: 03-02-1976(lijn 25) bij revisie-1                  668: ??-??-197? (lijn  ??) ???
    665: 19-02-1976(lijn 4) bij revisie-1               667: 28-03-1976(lijn   3) bij revisie-1                   669: 29-10-1975(lijn   9) bij revisie-1
De overige wagens die hierna werden vergeeld kregen direct het nummer boven de koplamp aangebracht.

In 1976 werden bij een revisie-2(tussenrevisie) 4 wagens geel/bruin geschilderd en voorzien van een elektrische dakbel, tw.:
in juni: 653; in september: 654; in oktober: 663 en in december de 656.

Op 14-03-1977 botste op het Damrak de 665/4(richting CS) achterop de 643/9. Beide wagens werden hierbij flink beschadigd.
Van 03 t/m 15-04-1977 stond de 665 voor herstel in de CW en kwam op 18-04-1977 in dienst op lijn 4.

Op 22-08-1977 botste op de halte Roelof Hartplein de doorslippende 653/3 achterop de halterende 659/3. Beide wagens liepen hierbij flinke schade op. De 653 stond van 01 t/m 19-09-1977 in de CW voor herstel en kwam aansluitend weer in dienst. De 659 ging op
25-08-1977 voor herstel naar de CW en werd aansluitend gelijk in revisie-2 genomen, waarbij hij geel/bruin werd geschilderd, voorzien werd van een dakbel en bij herstel van de schade werd hij tevens voor- en achterop voorzien van omtrekverlichting(extra grote kappen, waarin ook de richtingaanwijzers en de stadslichten waren toegevoegd). Op 10-10-1977 verliet hij de CW en kwam op 16-10-1977 in dienst op lijn 7.

Op 09-11-1977 had de recent gereviseerde 669/3 op de kruising Oosterpark/'s-Gravensandeplein een ontmoeting met een vrachtauto, waarbij de 669 met zijn eerste truck derailleerde. Beiden werden zwaar beschadigd. Van 14 t/m 23-11-1977 stond hij in de CW voor herstel. Hierbij werd per abuis het wagennummer weer schuin onder de koplamp tussen de sierstrips geplaatst. Op 28-11-1977 kwam hij in dienst op lijn 3. Het nummer keerde pas weer terug boven de koplamp bij zijn grote revisie in 1980.

In 1977 kregen 10 wagens een tussenrevisie(revisie-2),tw.: de wagens 655, 657, 659-662, 664, 666, 668 en 669.
De wagens 655, 657, 659, 661, 662 en 669 werden hierbij geel/bruin geschilderd. De 660(in september) en 664(in maart) bleven door tijdsgebrek grijs en werden pas later alsnog geel/bruin geschilderd in resp. juni 1978 en juni 1977. De 659 werd tevens herstel van botsschade en alle 10 de wagens kregen een elektrische dakbel.

In 1978 kregen de 665 en 667 bij een revisie-2 als laatste een elektrische dakbel.

Op 20-10-1978 kwam de 665 als eerste van deze serie met de nieuwe tweedelige zachte kunststofbumpers uit de CW aan voor- en achterzijde ter vervanging van de veel breekbaardere harde polyester bumpers. In de periode november/december 1978 kregen ook de 653, 655, 656, 659, 663, 664, 667 en 669 deze nieuwe verende bumpers.

Op 22-01-1979 had de 662/4 op het Rokin een flinke aanrijding met de 739/25. Hoewel de schade meeviel, verbleef de 662 van
14-03-1979 in de CW en kwam pas op 16-05-1979 weer in dienst op lijn 4. Bij het herstel kreeg hij achterop en aan de deurzijde omtrekverlichting, ofwel extra richtingaanwijzers.

In 1980 kregen 11 trams een grote revisie. Hierbij werden ze tevens voorzien van een nieuw type dashboard, een beige/bruin interieur, een pantograaf bediend op oliedruk(hydraulische pantograaf) i.p.v. het tot dan toe gebruikelijke trekkoord, omtrekverlichting(extra koplampen en richtingaanwijzers) aan voor- en achterzijde en aan de deurzijde bij deur 1(de 659 had dit voor en achter reeds!) en de 658 kreeg doorgetrokken ruiten aan de blinde zijde.
Verder kregen ze allen een nieuw type mobilofoon met de daarbij behorende VeTag-apparatuur en een code-control-box(de 658 en 659 kregen dit vertraagd alsnog half september 1980 aangebracht).
Behandeld werden resp.: in maart: 658; in april: 666, 664; in juni: 655, 660; in juli: 662; in augustus: 659; in oktober: 668; in november: 669, 665 en in december de 667.

Op 24-03-1981 werd de 661 als laatste van de serie in grote revisie genomen, waarmee de laatste tram met het oude mobilofoonsysteem in Amsterdam van straat verdween. In 1981 werden de laatste 6 wagens met een grote revisie behandeld, waarbij tevens de bekende aanpassingen werden gedaan,tw.: omtrekverlichting voor- en achterop en naast deur 1, een nieuw type dashboard, een beige/bruin interieur, een hydraulisch bediende pantograaf op oliedruk en een nieuw type mobilofoon met code-control-box en VeTag. Behandeld werden resp.: in januari: 654; in februari: 663; in maart: 653; in april: 656, 657 en in juni: de 661.

Op 24-03-1982 vond om 06.30 uur op de kruising Ruyschstraat/Wibautstraat een zware botsing plaats tussen de 654/3(richting Flevopark) en een truck met oplegger, waarbij de tram de oplegger raakte en door e klap met het eerste draaistel ontspoorde. De kop van de 654 werd flink beschadigd en de tram stond van 05 t/m 28-04-1982 in de CW voor herstel, waarna hij op 29-04-1982 weer in dienst kwam op lijn 3.

Op 21-01-1983 botste om 12.35 uur in de van Baerlesstraat bij de Willemsparkweg de 665/12(richting Sloterdijk) tegen een kraanwagen, die daar net met werkzaamheden bezig was. Van de tram werd de instapzijde van de A-bak flink ingedrukt.
Van 14-02 t/m 04-03-1983 vond herstel plaats in de CW. Op 06-03-1983 keerde hij terug in de dienst op lijn 12.

Op 29-05-1983 greep de 667/7(richting Mercatorplein) op de kruising Witte de Withstraat/Jan Evertsenstraat bus 228/15(richting Sloterdijk) in de flank, die juist de kruising passeerde. De 228 liep fikse schade op bij de middendeur. De kop van de 667 werd flink beschadigd. Herstel van de tram werd verricht in de CW van 13-06 t/m 01-07-1983, waarna hij op 02-07-1983 weer in dienst kwam op lijn 3.

Op 26-09-1983 ontspoorde om 05.23 uur op de hoek Sarphatistraat/Roetersstraat de 663/9, de eerste uitrukkende wagen, op het wissel. De ontsporing ontstond, omdat de bestuurder van de 663, die met volle vaart richting Watergraafsmeer reed, niet tijdig bemerkte, dat er een wissel bij de Roetersstraat lag en dat deze linksaf de Roetersstraat inwees. Door de grote snelheid ging de eerste truck linksaf en de rest rechtdoor, daar het wissel met stroom bediend werd en door de snelheid van de 663 pas onder de tram omsloeg. De C- en B-bak werden uit het spoor geslingerd en vlogen over trottoirranden heen, ramden verkeerszuiltjes en kwamen op de hoek in tegenovergestelde richting tegen een rij "Amsterdammertjes" tot stilstand. Door de hoge snelheid, waarmee de C- en B-bak uit het spoor werden getrokken kwamen de draaistellen iets van de grond, waarbij het derde draaistel 180 graden draaide en daarmee alle leidingen onder de wagen doorsneed. Ook de verbinding tussen het draaistel en de geleding brak af, waardoor de verbinding tussen de C- en B-bak vrijwel verbroken was. Bij het hersporen werd ook de eerste truck uit het spoor gezet om de tram achteruit het spoor in de Sarphatistraat in te kunnen trekken, waarmee hij daadwerkelijk dus nu in tegenovergestelde richting kon vertrekken richting CW. Van 06 t/m 25-10-1983 werd de zwaar beschadigde tram opgeslagen in de remise lekstraat, waarna hij in de CW in herstel werd genomen. Op 02-01-1984 verliet hij de CW en kwam de volgende dag in dienst op lijn 4.

Op 24-03-1984 kwam de 668 als eerste tram uit de oudere series in dienst met harde kunststof zittingen in de bankframes.
Inbouw vond plaats tijdens zijn kleine revisie(revisie-1) en hij kwam hiermee in dienst op lijn 3.

Op 29-04-1984 staken enkele jeugdige passagiers op het laatste deel van de rit een bankje in de B-bak van de 658/3 in brand. Bij het eindpunt Flevopark stonden toen 2 banken in brand, alsmede een deel van de binnenbeplating. Door de snel ter plaatste zijnde brandweer werden enkele ruiten ingeslagen en kon de brand in de kiem worden gesmoord. Wel werden de C- en B-bak volledig beroet. Van 04 t/m 25-05-1984 was de tram voor herstel in de CW. Op 26-05-1984 kwam hij weer in dienst op lijn 3.

Op 15-05-1984 werd aan de Zoutkeetsgracht een brandend bankje in de B-bak van de 659/3 ontdekt. Door snel ingrijpen van de bestuurder en brandweer kon de schade beperkt blijven. Herstel vond plaats in de Lekstraat.

Naar aanleiding van de vele brandstichtingen en verijdelde pogingen daartoe in de afgelopen jaren werd in 1984 de gehele serie 653-669 voorzien van harde kunststofzittingen("Z") en een brandblusser"B",tw.:
in maart: 668Z; in juni: 667ZB(alleen de brandblusserhouder, nog zonder blusapparaat); 658ZB; 667B; 654ZB, 666ZB; in juli: 664ZB; 653ZB, 655ZB; 662ZB; in augustus: 657ZB; in september: 665ZB; in oktober: 669Z; 663Z; 660Z; 656Z en in november: 659ZB; 660B, 663B, 668B, 669B; 656B. Verder werd in de loop van 1984 ook de 661ZB voorzien(maand onbekend).

Begin januari 1986 kreeg de 657 als eerste van zijn serie een Bremshey-bestuurdersstoel. De rest van de serie werd in de loop van
1986-1987 voorzien.

Op 10-05-1986 moest in de Bilderdijkstraat op de halte De Clercqstraat de optrekkende 654/12(richting Sloterdijk) nogmaals remmen voor een foutieve wisselstand. De achter opvolgende 787/3(richting Zoutkeetsgracht) reageerde te laat en dook achterop de 654.
De 787 liep een zwaar beschadigde ontzette kop op en de achterzijde van de 654 werd flink beschadigd.
De 654 stond van 13 t/m 30-05-1986 voor herstel in de CW en kwam op 31-05-1986 weer in dienst op lijn 3.

Op 12-12-1986 botste om 08.35 uur op de Vondelbrug de 666/3(richting Zoutkeetsgracht) achterop de 691/2(richting CS).
Bij de aanrijding liepen een aantal passagiers verwondingen op. De achterzijde van de 691 werd flink beschadigd en kreeg een opgelopen vloer, terwijl de kop van de 666 flink ingedrukt werd. De 666 werd hersteld in de CW in de periode 12-12-1986 t/m 20-02-1987.
Op 23-02-1987 kwam hij weer in dienst op lijn 9.

Op 03-02-1988 knalde aan het eindpunt Flevopark de 749/3 achterop de 653/3. De 749 liep flinke kopschade op. Van de achterkant van de 653 werd de beplating platgedrukt en kreeg de wagen tevens een opgelopen vloer. Herstel van de 653 vond plaats in de CW van 14-03 t/m 10-06-1988, waarna hij op 10-06-1988 weer in dienst kwam op lijn 12.

Op 28-03-1989 botste de 655/3 op de Flevoweg achterop bus 179/37. De bus liep rechtsachter flinke schade op, terwijl de 655 linksvoor flink beschadigd werd. Herstel van de tram vond plaats in de Lekstraat en op 13-04-1989 kwam hij weer in dienst op lijn 25.

Op 12-05-1989 botste in de eindlus Station RAI, aan de Europaboulevard, de 610/4 achterop de 662/4. De 662 ontspoorde hierbij met de eerste as van het eerste draaistel. Beiden werden linksvoor resp. linksachter flink beschadigd. De 662 ging op 06-09-1989 in herstel in de CW en aansluitend in revisie-2.

Op 26-05-1989 werd de 653 onthuld als nieuwe thematram "Scholing". De wagen werd behandeld tijdens zijn tussenrevisie, waarbij tevens botsschade werd gerepareerd. De nieuwe thematram toont een bont uiterlijk. Hij beeld op kunstzinnige wijze verschillende mogelijkheden uit, waarin de werkende man en vrouw zich kan laten scholen en bijscholen.
's-Middags kwam de wagen in dienst op lijn 25.


Scholing, GVB 653, Lijn 3, Frederik Hendrikplantsoen, 3 juni 1989.
Foto: René van Lier.

Op 28-09-1989 botste op de Mauritskade de 664/14(richting Sloterdijk) op de halte Tropenmuseum achterop de 692/6.
De 692 liep slechts lichte bumperschade op en reed de volgende dag alweer in dienst. De 664 liep flinke kopschade op en kwam na herstel op 07-10-1989 op lijn 3 in dienst.

Op 09-10-1989 botste op het Frederik Hendrikplantsoen tussen de Nassaukade en het circuit binnenloper 732/3 achterop de 661/3(richting Oost). De 732 liep flinke kopschade op, terwijl de 661 flinke schade opliep aan de achterzijde en een opgelopen vloer.
Na herstel in de Lekstraat begon de 661 op 13-11-1989 weer aan zijn rondjes op lijn 12.

Op 23-11-1989 had de 709/13(richting CS) in de De Clercqstraat bij de Nassaukade een remweigering met als gevolg dat hij met een forse dreun achterop de 658/14 knalde. Beide wagens werden zwaar beschadigd. De 658 werd voorlopig opgeslagen in de remise Havenstraat.

In 1989 kregen twee wagens een revisie-2, waarbij er een kast om de hulpcontroller op het achterbalkon werd geplaatst. Verder kregen de wagens nieuwe vandaalbestendige zachte stoelen en banken van het type "Vorderegger" waarbij de nieuwe zittingen en rugleuningen werden ingeplaatst in de bestaande frames. Tevens kregen de wagens rode deuren(m.u.v. thematram 653) en extra stempelautomaten bij de deuren 2, 5 en 3 aangebracht. Behandeld werden dit jaar in april de 654 en in mei de 653(werd tevens thematram).

Op 17-01-1990 verliet de 662 na herstel van zijn schade en revisie de CW en kwam op 18-01-1990 in dienst op lijn 25.

Op 07-04-1990 werd het 60-jarig bestaan gevierd van lijn 25. Een Open Huis in de remise Lekstraat was één van de activiteiten.
Hier werden de 663 en 666 door de jeugd in een waterverf-graffiti-jasje gestoken. Na voltooiing van de kunstwerken werd met de schildertjes een rit gereden, waarna deze eindigde met een rit door de wasmachine, waarbij de trams gelijk weer schoon gespoeld werden.

In april 1990 werd de 658 overgebracht naar de lekstraat, vanwaar het op 07-08-1990 eindelijk de CW werd binnengenomen voor herstel en aansluitende revisie.

Op 30-08-1990 had de 669/4 om 06.50 uur op de kruising van Woustraat/Albert Cuypstraat een aanrijding met een kraan van Saan. Van de A-bak werd aan de blinde zijde de gehele raampartij opengereten. Op 21-11-1990 ging de tram voor herstel naar de CW en na herstel kwam hij op 10-12-1990 in dienst op lijn 14.

In 1990 kregen 3 wagens een tussenrevisie(revisie-2). Hierbij werd er een kast om de hulpcontroller op het achterbalkon werd geplaatst. Verder kreeg de 662 nieuwe vandaalbestendige zachte stoelen en banken van het type "Vorderegger" waarbij de nieuwe zittingen en rugleuningen werden ingeplaatst in de bestaande frames. Tevens kregen alle wagens rode deuren en extra stempelautomaten bij de deuren 2, 5 en 3 aangebracht. Behandeld werden dit jaar: in januari: 662(tevens schadeherstel); in mei: 655 en in oktober de 656.

In november 1990 werd de 658 als eerste van de serie ontasbest. Dit vond plaats in de schildersloods van de CW aan de Tollensstraat na afsluiting van het schadeherstel.

Op 06 resp. 10-12-1990 werden de 655 en 656 de CW binnengenomen. Hier werden in de B-bak aan de blinde zijde de achterste 2 zitbanken verwijderd. Ook werden de stempelautomaten verwijderd, alsmede de drukknoppen voor de deurbediening aan de buitenzijde bij alle deuren en binnenin bij deur 4. Tot slot werden de laatste 3 zitplaatsen aan de deurzijde van de B-bak verwijderd en deze maakten plaats voor een conducteurscabine, waarbij tevens een intercom voor intern gespreksverkeer met de bestuurderscabine werd ingebouwd. De verwijderde drukknoppen aan de buitenzijde werden vervangen door afdekplaatjes, die op het exterieur werden bevestigd. De omroepinstallatie verhuisde van de voorcabine naar de conducteurscabine. Het tweede klapraampje tussen deur 3 en 4A verhuisde van de instapzijde naar de blinde zijde en aan de deurzijde werd nu een gewoon ruit geplaatst, waarbij op die plek een spiegel aan de tram werd bevestigd, zodat de conducteur de achterdeur kon bekijken vanuit zijn zetel. De Bremshey-stoel in de cabine is draaibaar, zodat de conducteur ook in de rijrichting kan zitten. De deurbeveiliging bleef gehandhaafd en de conducteur kon deur 4A en 4B gelijktijdig bedienen indien de bestuurder de deuren had vrijgegeven. De deuren sloten pas na bediening door de conducteur. De uitstapdeuren 2, 5 en 3 bleven automatisch bedienbaar in al zijn facetten en waren voorzien van klaphekjes om het instappen van buitenaf onmogelijk te maken. Op 07-01-1991 verlieten de wagens de CW. Op 14-01-1991 werd op lijn 4 een op voorhand al geslaagde proef gestart met de inzet van conducteurs op deze lijn. Tezamen met nog 9 trams uit de 635-reeks stonden de wagens nu uitsluitend beschikbaar voor de dienst op lijn 4 tussen CS en Station RAI.

Op 17-01-1991 ging de 662 de CW in en werd overeenkomstig aan de voorgenoemden verbouwd tot conducteurstram. Op 23-01-1991 verliet hij de CW en kwam op 24-01-1991 op lijn 4 in dienst.

Op 31-12-1990 botste bij het circuit Mauritskade/Tropenmuseum - Linneausstraat de 800/14 achterop de 661/9. Beide werden hierbij matig beschadigd. Na herstel in de Lekstraat kwam de 661 op 07-03-1991 weer in dienst.

In maart 1991 kreeg de 666 bij schadeherstel een schilderbeurt met rode deuren.

Op 23-03-1991 maakte de 658 na 1½ jaar zijn eerste proefrit. De wagen was inmiddels voorzien van extra stempelautomaten bij de deuren 2, 5 en 3. Hierna werd de wagen weer de CW binnengenomen en alsnog omgebouwd tot conducteurstram, zodat de zojuist nieuw ingebouwde stempelautomaten zonder enige vorm van dienst weer uitgebouwd konden worden. Op 05-04-1991 verliet hij dan de CW.
Na ruim 1½ jaar kwam hij na herstel van zware botsschade, ontasbest en gereviseerd als conducteurstram in dienst op 06-04-1991 op lijn 4.

Na zijn revisie-2 werd ook de 664 omgebouwd tot conducteurstram en verliet als zodanig op 14-06-1991 de CW. Volledig ingetuigd als lijn 7, behalve voorop kwam de tram zonder enige stickers op 19-06-1991 in dienst op lijn 4. De bestickering volgde later.

Op 05-11-1991 had de 657/9 om 14.40 uur op het Damrak bij het Beursgebouw een forse aanrijding met een vrachtauto, waarbij de blinde zijde 11 vernielde ramen en raamstijlen opliep. Deze flinke schade werd in de Lekstraat hersteld en op 09-12-1991 kwam hij weer in dienst op lijn 7.

In 1991 kregen 5 wagens een tussenrevisie,tw.: in april: 658; in juni: 664; in juli: 665; in november: 668 en in december: 669. De wagens werden voorzien van een kast om de hulpcontrol, rode deuren en extra stempelautomaten bij deur 2, 5 en 3(664 niet en 658 alleen in de CW, niet in dienst). Verder werden die 658 en 664 conducteurstram. Voorts werden de trams ontasbest in de schildershal van de CW in resp. november 1990(658), 25-02-1991 t/m 07-03-1991(664 & 665), 17-04-1991 t/m 06-05-1991(669) en 13 t/m 15-05-1991(668).

In september 1992 werden de uitstapdeuren 2, 5 en 3 bij de 662 aan de buitenzijde geheel lichtgeel geschilderd om het verschil tussen in- en uitstapdeuren voor de reiziger te verduidelijken. De 662 werd aansluitend compleet beplakt met een totaalreclame voor "Codor" en kwam hiermee eind september 1992 gereed en was daarmee de eerste en voorlopig enige oudere gelede met beplakte totaalreclame. De wagen kwam uiteraard in dienst op lijn 4 en reed in deze uitmonstering een jaar rond.

In 1992 kregen 2 wagens een tussenrevisie, tw.: in juni: 657 en in oktober de 660. De wagens kregen een kast om de hulpcontroller, rode deuren en 3 extra stempelautomaten bij de tussendeuren. Verder werd de 657 na binnenkomst in de CW op 23-03-1992 de schildershal ingereden, waar de wagen aansluitend ontasbest werd, alvorens de revisie aanving. Dit was tevens de laatste tram, die in de CW werd behandeld. Vanaf dat moment werd de rest uitbesteed aan de speciale asbestloods op het terrein van Hollandia Schroot in de Amsterdamse Westhaven. De niet revisie-klanten zouden naar het bedrijf Donders Demontage Maatschappij(DDM) te Montfoort gaan. De 660 was dus ook bij Hollandia, waar de firma Schotte op het Hollandia-terrein in een speciale loods de ontasbesting uitvoerde.
De bakken gingen afzonderlijk per trailers van Van der Vlist en verbleven van 01 t/m 09-07-1992 in de Westhaven.

Op 02-01-1993 botste op de halte Mauritskade/Tropenmuseum de 668/14 achterop de 632/9. De 632 liep lichte schade op, terwijl de 668 een flink ingedrukte kop overhield aan zijn bezoekje. De 668 werd enige tijd in de Havenstraat opgeslagen in afwachting van herstel. Op 16-08-1993 werd de wagen eindelijk in herstel genomen in de CW en verliet deze weer op 17-09-1993, waarna hij op 18-09-1993 weer in dienst kwam op lijn 14.

In 1992-1993 werden ook de uitstapdeuren van de conducteurstramss 655, 656, 658 en 664 vergeeld.

Op 17-03-1993 liep de 656/4(richting Station RAI) op de kruising van Woustraat/Albert Cuypstraat fikse kopschade op bij een aanrijding met een vrachtauto. Herstel vond plaats in de remise Lekstraat.

Op 20-06-1993 reed de bestuurster van de 669/3 een foutieve wisselstand in, waarna ze compleet verdwaalde. Om 07.35 uur reed ze in de Raadhuisstraat en toen ze zich aan het afvragen was hoe ze weer op route moest komen, merkte ze niet op dat de voor haar rijdende gelede bus 529/21 bij de Keizersgracht moest remmen, waarna zij met haar tram achterin de bus knalde. De kop van de 669 liep flinke schade op, terwijl de bus zwaar beschadigd terzijde werd gesteld voor sloop. Later werd de bus alsnog in herstel genomen.
Op 20-09-1993 werd de 669 eindelijk in herstel genomen in de CW, waarna hij medio oktober weer terug in dienst kwam.

In 1993 werd de revisie-2 bij deze serie afgesloten. De laatste 5 wagens werden dit jaar behandeld,tw.:
in maart: 659; in mei: 661; in juli: 663; in augustus: 666 en in oktober: 667.
De wagens kregen een kast om de hulpcontroller, extra stempelautomaten en rode deuren. Verder werden ze ontasbest.
De eerste 3 wagens werden gedaan bij Hollandia en per bak afzonderlijk door Van der Vlist getransporteerd. De laatste 2 moesten wegens het afbranden van de asbestloods op 24-02-1993 gedaan worden in Montfoort.
De transporteur was hier FIRST, die de wagens geheel vervoerde. De data van transport heen en terug waren resp.:
27-11-1992 t/m 07-12-1992(659); 08 t/m 12-02-1993(661 & 663); 13 t/m 18-03-1993(afladen op 19-03-1993; 666) én
15 t/m 21-05-1993(afladen op 22-05-1993; 667).

In 1994 werden de conducteurstrams 655, 656, 658, 662 en 664 voorzien van een schuifraam in de grote ruit naast de conducteurscabine. Hierdoor kon de conducteur vanaf zijn werkplek de spiegel in de gewenste stand verstellen. Tevens bood het tijdens warme dagen extra ventilatie voor de conducteur, want het vinnetje/waaiertje in de cabine was niet afdoende. In 1992 waren de wagens al voorzien van een rolluik in de conducteurscabine, om deze te kunnen afsluiten. Aangezien deze wagens door hun ontbrekende knoppen niet zonder conducteur konden worden ingezet in tegenstelling tot de wagens die sinds 1992 omgebouwd werden, was dit een volslagen geldverspilling, omdat dit rolluik in de praktijk dus helemaal niet gebruik kon worden. Tevens werd in 1992 de wagenomroep weer teruggeplaatst naar de bestuurderscabine, zodat nu zowel de bestuurder als conducteur de passagiers van halte- en/of omleidingsinformatie konden informeren.

Op 01-07-1995 beschilderden een groep kinderen ten behoeve van het kinderprogramma "Gezien door onze ogen" in de remise Havenstraat een tram met waterverf. Na deze daad reed de tram, de 661, een rit door de stad, waarna in de Havenstraat de verf via de wasmachine weer werd verwijderd.

In 1997 werden door de verdere invoer van conducteurs op de diverse tramlijnen de resterende wagens van deze serie ook omgebouwd tot conducteurstram. Inmiddels waren de wagens die sinds 1992 in ombouw waren zodanig aangepast dat deze zowel als conducteurstram als conducteurloze tram konden worden ingezet. Omdat de andere stuurstroomwagens, die sinds 1991 rondreden dit niet konden werd besloten deze nu om te bouwen stuurstroomwagens eveneens zodanig om te bouwen als de in 1991 omgebouwde wagens. Dus de stempelautomaten en deurknoppen werden verwijderd, maar wel werden de latere aanpassingen zoals het schuifraam bij de conducteur, gele deuren ed. aangebracht, zodat er één serie stuurstroomwagens ontstond, die dus allen alleen met conducteur konden dienstdoen om verwarring te voorkomen.
Omgebouwd werden resp.: op 26-04-1997: 660; eind juni: 653; in de tweede week van juli: 657; op 19-07-1997: de 654; in de eerste week van augustus: 659, 661, 663, 667 en in de tweede week de 665, 666 en tenslotte in september de 669. Ook de 668 werd behandeld in 1997.

Op ~ 16-11-1998 ging de 660 voor een defect naar de HWT(de nieuwe CW) in Diemen. Hier werd de wagen gelijk in de nieuwe wit/blauwe GVB-huisstijlkleuren omgespoten, waarna de wagen op 21-11-1998 weer in dienst kwam als 14-04.

In de week van 21-08-1999 ging de defecte 653 voor herstel naar de CW en verloor daarbij gelijk zijn themabeschildering. De wagen werd hierbij gelijk in de nieuwe wit/blauwe huisstijlkleuren gespoten en kwam op 02-10-1999 in dienst als 12-06.

Ook in 2000 werden 4 wagens uit deze serie in de HWT(Hoofdwerkplaats Tram) te Diemen in de nieuwe GVB-huisstijlkleuren wit/blauw gespoten. Dit betrof resp.: in juni: 665; in oktober: 663 en in november: 661 en 669. De schilderbeurt vond plaats bij de 661 en 665 tijdens een bezoek aan de HWT vanwege een defect, terwijl de 663 en 669 gewoon voor een tussentijdse schilderbeurt naar de HWT kwamen.

Vanaf begin november 2002 tot februari 2003 werd de 667 langere tijd gebruikt als schaftwagen aan de Plantage Parklaan. Deze zogenaamde cadi-wagen gaf het personeel van de lijnen 6 en 20 de mogelijkheid toch allen zittend hun brood in de schaft te kunnen nuttigen. In de praktijk stond deze wagen veelal leeg te staan en was het personeel staand aanwezig in het veel te krap bemeten eindpunthuisje. In februari 2003 werd het stokje van de cadiwagen weer overgegeven aan steeds wisselende wagens en kwam de 667 weer in dienst in de lijndienst. Eind februari nam de 658 het stokje van vaste cadiwagen over en stond langere tijd steeds als rijdende schaftkeet aan de Plantage Parklaan, waarbij de wagen wel af en toe als vervanger inviel op lijn 6.

In 2002 startte de indienststelling van de eerste nieuwe Combino-trams voor Amsterdam, zodat nu systematisch het materieel zou worden afgevoerd. Echter vrijwel meteen werd al hiervan afgezien en wagens met ernstigere defecten, schades etc. vervroegd aangewezen voor afvoer.
Als eerste slachtoffer van deze serie sneuvelde in juli 2002 de 657. In 2002 werden de 656, 657, 662, 664 afgevoerd uit het bestand.

Op 17-06-2003 had de 665/25-4 om 11.25 uur op de kruising Prins Hendrikkade/Kamperbrug een aanrijding met een vrachtauto, waarbij fikse schade ontstond bij deur 2. De wagen werd hierdoor terzijde gesteld en op 19-06-2003 afgevoerd naar de Stichting A.O.M. te Amsterdam voor museumdoeleinden. Hier werd de wagen gerepareerd, waarna de wagen aansluitend een reclamejasje kreeg, omdat de wagen anders als GVB-tram herkenbaar was en dan niet mocht worden ingezet.
Vanwege de museale ruzies tussen de verschillende trammuseumorganisaties's, waarbij persoonlijke belangen boven het belangrijkste belang "Het restaureren, rijvaardig houden en tonen aan het publiek van museumtrams" werden gesteld, betekent dit de wagen al weer jaren in een hoekje van de museumremise staat weg te kwijnen met alle gevolgen van dien.

Voor de stuurstroomwagens van de reeks 4G en 5G werd vrijdag 27 juni 2003 uitverkoren om de laatste dag van inzet te zijn. De nog resterende 8 wagens uit deze beide series werden aan het eind van hun dienst in de loop van de avond buiten dienst gesteld. De 659 was de laatste stuurstroomwagen, die in de vroege uurtjes van 28-06-2003 om 0.10 uur als 12-5 inrukte in de remise Lekstraat.
In het daaropvolgende weekend werden de wagens ontdaan van hun pantografen en aansluitend gingen ze tussen 30-06-2003 en
02-07-2003 naar de HWT en daarvandaan door naar de sloper. De wagens 658, 659, 666, 668 en 669 haalden de eindstreep, waarbij de 659 en 666 zelfs nog op de laatste dag dienstdeden. In 2003 werden de 653, 654, 655, 658, 659, 660, 661, 663, 665, 666, 667, 668, 669 afgevoerd uit het bestand.

Door problemen met zowel de sloopapparatuur als de afvoer van asbest en olie bij HKS-Metals(voorheen Hollandia Schroot) konden de wagens vanaf medio april 2003 voorlopig niet naar het westelijk havengebied gebracht worden en vanaf begin april werden de wagens dan ook voorlopig opgeslagen op het hermetisch afgesloten douaneterrein bij overslagbedrijf Ceres(de beruchte containeroverslag zonder klanten). De 654 werd op 08-04-2003 rechtstreeks naar Ceres overgebracht. De transporten gingen nu in 4 delen,tw.:
    1): de trailer komt met een nieuwe Combino vanuit Krefeld(Duitsland) naar de Van der Vlist-locatie in Moerdijk(voor details zie bij het Combino-blad).
    2): de oudste Combino aan de Moerdijk wordt door de trailer vervolgens naar de GVB-locatie HWT in Diemen overgebracht.
    3): een af te voeren wagen wordt vervolgens per trailer van de HWT in Diemen naar de Ceres-locatie overgebracht.
    4): een afvoertram van de Ceres-lokatie wordt dan per trailer overgebracht naar de HKS-locatie.
Dit was voer van de fotografen, maar was een omslachtige manier van werken.
Zo stond eind mei 2003 nog steeds wagen 654 bij Ceres te wachten op sloop bij HKS.
De wagens 653, 654, 658, 659, 660, 661, 663, 666, 667 en 669 hebben alle dus eerst enige tijd bij Ceres verbracht, alvorens alsnog de slopershamer bij HKS toesloeg. Enige uitzondering was de 668 die in juli rechtstreeks bij HKS werd afgeleverd.
Begin augustus 2003 bevonden zich alle genoemde wagens(m.u.v. de 659, die inmiddels bij HKS was gesloopt, de 668 bevond zich toen nog bij HKS) nog op het Ceres-terrein. Door de Combino-crisis lag vanaf augustus 2003 de afvoer twee maanden stil omdat ook de aflevering van nieuwe Combino's was opgeschort, zodat nog dienstdoende wagens van de series 3G en 6/7G bij defecten toch werden hersteld en niet werden afgevoerd. Hierdoor kon het bestand aan 20 trams bij Ceres tot oktober 2003 worden weggewerkt en was bij latere afvoer van wagens uit andere series de Ceres-locatie niet meer nodig voor opslag.

Uit deze serie werden overigens vanaf eind jaren "90 nog een aantal wagens voorzien van totaalreclames, die telkens met behulp van bestickering was aangebracht. Voor precieze data verwijzen wij naar de reclametramlijst op de wagenparklijst.
Na de 662 in 1992/1993 hadden de wagens 654, 655, 656, 658, 659, 663, 664, 666 en 668 hebben in de periode 1999-2002 in één of meerdere beplakte totaalreclameuitmonsteringen rondgereden.

De wagens 654-656 en 659-669 werden in twee dagen afgeleverd, waarbij bij deze wagens vooralsnog onbekend is of de middenbak op de eerste of tweede dag is geleverd.
Verder is de 669 vermoedelijk al op 04-09-1964 in dienst gekomen i.p.v. op 05-09-1964, maar dit is vooralsnog niet zeker na te gaan.

  Aflevering Aflevering Aflevering            Ombouw tot E.M.W.     In CW ter bate van omschilderen in de geel/grijze kleurstelling    In CW ter bate van  omschilderen in de geel/bruine kleurstelling   Ombouw tot Concab-wagen       In HWT voor omschilderen in nieuwe wit/blauwe kleurstelling      
Wagennr.  A-bak  C-bak  B-bak  In Dienst Op Lijn C4-cijfertype   In Ombouw  In Dienst Op Lijn   In CW   Uit CW In Dienst Op Lijn   In CW   Uit CW In Dienst Op Lijn   In Ombouw   In Dienst Op Lijn        In HWT       Uit HWT In Dienst Op Lijn Laatste inzet Op Lijn Reden van buitendienststelling Afvoerdatum Afvoer naar
    653   24-02-1964   23-02-1964   22-02-1964   10-03-1964     17   19-05-1971   01-12-1969   21-12-1969     25        ---        ---        ---      --  21-05-1976  16-06-1976   21-06-1976  lestram        -06-1997        -06-1997         ~ 24-08-1999     01-10-1999    02-10-1999     12     19-05-2003     14 afgekeurd bij jaarkeuring: megavering   12-06-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    654   10-03-1964        -03-1964   09-03-1964   15-03-1964     17   26-03-1971        -01-1970   16-02-1970     25        ---        ---        ---      --  13-08-1976  07-09-1976   10-09-1976       3        -07-1997   19-07-1997                  ---           ---           ---      -- ~ 17-03-2003      afgekeurd bij jaarkeuring: megavering,algehele conditie   08-04-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    655   24-03-1964        -03-1964   23-03-1964   01-04-1964     13   14-11-1971        -02-1970   18-02-1970     25        ---        ---        ---      --  29-03-1977  22-04-1977   24-04-1977 extra-24   06-12-1990   14-01-1991       4           ---           ---           ---      --     30-01-2003       3 wagen doet niets meer(defect hulpbedrijf)   18-02-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    656   07-04-1964        -04-1964   06-04-1964   11-04-1964       7   24-09-1971        -02-1970   20-02-1970     25        ---        ---        ---      --  12-11-1976  09-12-1976   10-12-1976       3   10-12-1990   14-01-1991       4           ---           ---           ---      -- ~ 14-10-2002       3 hoofdautouitslag(22-10-2002 bd)   24-10-2002 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    657   23-04-1964   22-04-1964   22-04-1964   29-04-1964     16   21-06-1971        -02-1970   27-02-1970     25        ---        ---        ---      --  04-01-1977  24-01-1977   25-01-1977       7        -07-1997        -07-1997                  ---           ---           ---      -- ~ 10-07-2002     14 slechte bandage;groot storingsverleden(24-07-2002 bd)   12-08-2002 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    658   24-04-1964   24-04-1964   23-04-1964   06-05-1964     16   16-05-1969        -02-1970   28-02-1970     25        ---        ---        ---      --  08-03-1974  22-03-1974   22-03-1974       7   07-08-1990   06-04-1991       4           ---           ---           ---      --     26-06-2003 cadi-wg Ppl te veel speling in de torens;27/6 verbrande omvormer   02-07-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    659   06-05-1964        -05-1964   05-05-1964   13-05-1964     16   07-03-1972        -02-1970   04-03-1970     25        ---        ---        ---      --  25-08-1977  10-10-1977   16-10-1977       7        -07-1997        -08-1997                  ---           ---           ---      --     27-06-2003     12   "leeftijd"   02-07-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    660   16-05-1964        -05-1964   15-05-1964   22-05-1964     17   26-06-1972        -02-1970   06-03-1970     25        ---        ---        ---      --  05-06-1978  13-06-1978   13-06-1978       7        -04-1997   26-04-1997             16-11-1998     20-11-1998    21-11-1998     14     27-05-2003       9 oliekast def.; ruimte bakplaat 1e toren; hevig krakende torens   12-06-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    661   28-05-1964        -05-1964   27-05-1964   02-06-1964     16   30-12-1971        -02-1970   09-03-1970     25        ---        ---        ---      --  21-01-1977  11-02-1977   13-02-1977       9        -07-1997        -08-1997         ~ 12-11-2000     16-11-2000    17-11-2000     12 ~ 24-03-2003        remt slecht(10-04-2003 afgekeurd)   08-05-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    662   03-06-1964        -06-1964   02-06-1964   10-06-1964     16   05-10-1971        -03-1970   25-03-1970       4        ---        ---        ---      --  11-02-1977  03-03-1977   04-03-1977       7   17-01-1991   24-01-1991       4           ---           ---           ---      -- ~ 26-08-2002       6 motorgroep 2(06-09-2002 buiten dienst)   17-09-2002 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    663   10-06-1964        -06-1964   09-06-1964   17-06-1964     17   14-08-1971        -03-1970   27-03-1970     25        ---        ---        ---      --  10-09-1976  01-10-1976   02-10-1976       4        -07-1997        -08-1997                -10-2000     19-10-2000    10-10-2000     25     24-05-2003     14 algehele conditie bij jaarbeurt   10-06-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    664   18-06-1964        -06-1964   17-06-1964   24-06-1964       7         -    -1972        -03-1970   27-03-1970     25        ---        ---        ---      --  23-05-1977  02-06-1977   04-06-1977       9   25-02-1991   15-06-1991       4           ---           ---           ---      -- ~ 19-07-2002       9   "leeftijd" (22-07-2002 buiten dienst)   17-09-2002 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    665   27-06-1964        -06-1964   26-06-1964   03-07-1964     16        ---        -03-1970   09-04-1970     25        ---        ---        ---      --  12-09-1973  11-10-1973   12-10-1973       7        -08-1997        -08-1997                -06-2000     09-06-2000    10-06-2000       9     16-06-2003     25 aanrijdingsschade bij deur 2   19-06-2003 Stichting A.O.M., Amsterdam tbv. museale doeleinden
    666   11-07-1964        -07-1964   10-07-1964   21-07-1964     17        ---        -03-1970   15-04-1970       9        ---        ---        ---      --  28-05-1973  29-06-1973   30-06-1973       3        -08-1997        -08-1997                  ---           ---           ---      --     27-06-2003     14   "leeftijd"   02-07-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    667   21-07-1964        -07-1964   20-07-1964   24-07-1964     16        ---        -03-1970   14-04-1970       4        ---        ---        ---      --  12-08-1973  13-09-1973   14-09-1973     10        -07-1997        -08-1997                  ---           ---           ---      --     20-06-2003       3 platte kanten (5-e keer in twee maanden)   24-06-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    668   18-08-1964        -08-1964   17-08-1964   24-08-1964     16        ---        -04-1970   17-04-1970       9        ---        ---        ---      --  03-04-1973  03-05-1973   04-05-1973 wachtwagen        -08-1997        -08-1997                  ---           ---           ---      --     25-06-2003       3   "leeftijd"   04-07-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven
    669   29-08-1964        -08-1964   28-08-1964   05-09-1964     17        ---        -04-1970   20-04-1970     25  06-03-1973  04-04-1973   04-04-1973     25  11-10-1977  21-10-1977   22-10-1977       7        -09-1997        -09-1997                -11-2000     20-11-2000    21-11-2000     12     23-06-2003       9   "leeftijd"   03-07-2003 sloperij HKS Metals, Amsterdam-Westhaven









                 






Traminfo.nl © 2003-2015 | Contact  | Colofon | Disclaimer | Links